<img src="https://images.aposto.com/2026/2/1/1772465245038.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.64" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><span fr-original-class="customBullet" fr-original-style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block;" style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block; box-sizing: border-box;">•&nbsp; Barda sanat:&nbsp;Roma'nın en yeni ve en gözde barı Bar Far, geçici bir sanat enstalasyonuna ev sahipliği yapıyor. Mekanın açılışını yapan İngiliz sanatçılar Clementine Keith-Roach ve Christopher Page tarafından tasarlanan, aynı zamanda bir bar olarak da hizmet veren gizemli bir enstalasyon yer alıyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Nedir? İtalyanca "Uzak Villa" anlamına gelen Villa Lontana'nın adına gönderme yapan Bar Far, geçmişte siyasi çalkantı dönemlerinde yaratıcılığa ve biraraya gelmeye olanak sağlayan sanat barlarından esinlenerek, tuhaf bir manastırı andırıyor.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Daha daha:&nbsp;Bu barlar arasında Dada hareketinin doğduğu yer olan Zürih'teki Cabaret Voltaire ve İtalyan metafizik sanatçı Giorgio de Chirico'nun favorisi Roma'daki Caffè Greco yer alıyor.</li></ul>

apéro

<img src="https://images.aposto.com/2026/0/5/1768596879327.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.34" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><span fr-original-class="customBullet" fr-original-style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block;" style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block; box-sizing: border-box;">•&nbsp; Roma'da geçici 'sanat barı':&nbsp;Villa Lontana, 14 Mart'a kadar Britanyalı sanatçılar Clementine Keith-Roach ve Christopher Page’in hem sergi hem de çalışan bir bar olarak kurguladığı Bar Far adlı yerleştirmesine ev sahipliği yapıyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ayrıntılar:&nbsp;Tiber Nehri’nin batı yakasında yer alan mekan, Barok estetikten, trompe l’œil tekniklerinden ve Cabaret Voltaire ile Caffè Greco gibi tarihsel sanat barlarından ilham alıyor; mimari unsurlar, heykelsi beden parçaları ve endüstriyel malzemelerle izleyiciyi yapıtın parçası hâline getiren bir atmosfer sunuyor.</li></ul>

Soli

Cadılar Bayramı'ndan esinlenerek bahsetmek istediğimiz kostüm tasarımı, kökleri M.Ö 5. yüzyıla – ve hatta muhtemelen daha da öncelerine – dayanan, sahne ve gösteri sanatlarının en önemli yapı taşlarından biridir. Tragedyaya asıl şeklini veren Antik Yunan oyun yazarı Eshilos, oyuncularının kullandıkları maskelerden ayakkabılara kadar her detayıyla kendi ilgilenerek bu alana da yenilikler katmıştır. Eshilos, her oyuna özel olarak yarattığı kostümleri ile yazar kimliğinin yanı sıra, tasarımcı kimliğiyle de adını önemli bir sanatçı olarak tarihe adeta kazımıştır.Antik Yunan'dan yakın geçmişe doğru büyük bir tarihi sıçrayış yaparak, 1. Dünya Savaşı'nın olduğu yıllara ve bu dönemdeki en önemli sanat akımlarından Dada'ya uzanıyoruz. Dada özgürlükçü ve kuralsız bir sanat akımıdır. 1916 yılında Hugo Ball tarafından dönemin brutalizmini eleştirmek için Avrupa'da ortaya çıkmıştır. Dönemin karamsarlığını absürd denebilecek kostümleri ve oyunlarıyla insanları şaşkına çevirerek yıkmayı hedefleyen bu akım, o zamana kadar var olmuş sanat akımlarına da karşıt bir kültür oluşturmuştur. Edebiyattan güzel sanatlara her alanda etkili olmuş bu akım savaşın anlamsızlığının mükemmel bir yansımasıdır bana kalırsa.<img src="https://images.aposto.com/2022/9/4/1666860881092.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.80" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Cut with the Kitchen Knife through the Last Epoch of Weimar Beer-Belly Culture in Germany, Hannah Höch, 1919, Nationalgalerie, Staatliche Museen zu BerlinZürih'teki Cabaret Voltaire isimli kabarede doğan Dada akımı, doğduğu yer itibarıyla akıllara oyunlardaki inanılmaz kostümleriyle kazınmıştır. Dada akımı bir yandan da olağan dışı gösterileri ve kostümleriyle savaş döneminin en çarpıcı eğlence sektörünü de oluşturuyordu. Küçük bir tarih özetinden sonra birbirinden garip Dada kostümlerini, Cadılar Bayramı kutlayacaklara ilham olması için kutlamayacaklara da şok olması için paylaşıyorum.<img src="https://images.aposto.com/2022/9/4/1666859386115.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.74" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Hugo Ball ve Dada'nın adeta sembolü haline gelmiş piskopos kıyafetini andıran karton kostümü<img src="https://images.aposto.com/2022/9/4/1666859658363.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.21" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Emmy Hennings ve Tristan Tzara<img src="https://images.aposto.com/2022/9/4/1666860293339.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.57" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Fotoğraf: Man Ray<img src="https://images.aposto.com/2022/9/4/1666860351048.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.12" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">George Grosz ve Dada Dansçısı

Dada akımından ilham veren Cadılar Bayramı kostümleri

Dada ve Muhteşem Kostümleri

Alman şair ve yazar Hugo Ball, Zürih’te Cabaret Voltaire adında bir gece kulübü açtı. Sanatçıların uğrak yeri olan bu mekanda insanlar eğleniyor ve sanat sohbetleri ediyorlardı. Dünya gündemi de en önemli konu başlıklarından biriydi elbette.<img src="https://images.aposto.com/2022/7/6/1659793004312.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.78" width="550" alt="Cabaret Voltaire" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">O dönem kafeye takılanlar arasında Dadaizm’in kurucuları olacak Tristan Tzara ve Hans Arp da vardı. Bu isimler dönemin öncü sanat anlayışlarını suçlamaya başladılar. Belki de savaşta kimi suçlayacaklarını bilemediklerindendir. Onlara göre ekspresyonizm savaş çarkının bir parçası olmaktan öteye gidememekteydi.Cabaret voltaire’in bugünkü haline de bakalım.<img src="https://images.aposto.com/2022/7/6/1659793038241.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.50" width="550" alt="Cabaret Voltaire Güncel" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Cabaret Voltaire’de Fütürizm ve Sembolizm’e karşı yazılar asılmaya başlandı. Dünya, bir savaşın pençesinde boğuluyor; Voltaire’de ise insanlar anlamsız hecelerden oluşan şiirler okuyor, birkaç şiiri aynı anda üst üste okumak gibi absürd şeyler yapıyordu. Çünkü içinde bulundukları durumun hiçbir mantıklı açıklaması yoktu. DADAİZM doğuyordu.“Dada adının keşfinin Homeros’un doğumu kadar karanlık ve tartışmalı olduğu ve de araştırmacıların bu konuda en gerçekdışı varsayımları ortaya attıkları bilinmektedir. İsviçre’nin dinginliğine, kurulu düzene, topluma, savaşa ve yavaş yavaş, en modernlerini de kapsayacak şekilde, bütün sanat formlarına kafa tutuldu. Yazınsal alanda, grup Cabaret Voltaire’in devamı olan ve doğallıkla Dada adını alan bir dergi aracılığıyla dile getirdi.”- Michel SanouilletTristan Tzara ise: “Dada, toplumdan bağımsız olma, topluma karşı güvensizlik duyma gereksiniminden doğdu. Bize ait olanlar. Hiçbir kural tanımayız. Biçimsel fikir laboratuvarları olan Kübist ve Fütürist akademilerden usandık artık. Para kazanmak ve kibar burjuvaları okşamak için mi sanat yapılır?” diye sormuştur. Bu cümleler için bile araştırılmayı ve benimsenilmeyi hak eden bir akımdır bana kalırsa.Genel kanı, akımlar savaşa karşı çıkmak şöyle dursun; yangına körükle gitmişlerdir. Dadaistlere göre Ekspresyonizm aşırı milliyetçi, Fütüristler ise savaş propagandası yapmaktaydılar. Sanat burada ne işe yarıyordu öyleyse? Dadaizm Anti Sanat akımı olarak da adlandırılabilir.

Yıldızlı Bir Hikâye

Dünyada Büyük Savaş patlak vermiş, İsviçre tarafsızlığını korumuş ve savaştan kaçabilen tüm sanatçılar İsviçre’ye doğru yola çıkmışlardır. Zürih, sanat merkezine dönüşmek üzereydi.

Nereden Geliyor Bu Dadaizm?

1970’lerde derme çatma mahallelerle dolu, işsizlikle kavrulan endüstriyel bir çöl olan Manchester, bugün dünyanın müzik ve kültür merkezlerinden birine dönüştüyse bunun mimarlarından biri, Factory Records’ın arkasındaki isim Tony Wilson.1976-1977 arasında yerel televizyon kanalı Granada Television’da hazırlayıp sunduğu&nbsp;So It Goes&nbsp;programında, ilk defa televizyona çıkan Sex Pistols’tan Patti Smith’e, The Clash’ten programın iptal edilmesine neden olan Iggy Pop’a dönemin yeni ve heyecan verici sanatçılarını konuk eden Wilson, 1978’de adı Andy Warhol’un New York’taki stüdyosundan ilhamla konan “Factory” başlıklı kulüp geceleri düzenlemeye başlıyor. Ünü hızla yayılan bu gecelerde, dönemin yeni hareketlenen post punk sahnesinden isimler çalıyor.Kanla yazılan sözleşme: Factory, 1979 başında aktör Alan Erasmus’un ortaklığı ve Tony Wilson’ın annesinden kalan mirasla bir plak şirketine evriliyor ve yayımladığı ilk EP A Factory Sample'da çiçeği burnunda ekip Joy Division, The Durutti Column, John Dowie ve Cabaret Voltaire’in şarkılarına yer veriyor. Aynı yıl Factory etiketiyle yayımlanan ilk albüm ise, Joy Division’ın efsanevi albümü&nbsp;Unknown Pleasures. Kendileriyle ilgilenen başka plak şirketlerini reddederek Factory saflarına katılan Joy Division, Tony Wilson’ı kendi kanıyla bir sözleşme yazmaya zorluyor. Wilson’ın ve Factory’nin sanatçılara yaklaşımını özetleyen sözleşmede sadece şunlar yazıyor: “Her şey müzisyenlere ait, hiçbir şey şirketin değil. Tüm gruplarımız, çekip gitmekte özgür.”&nbsp;Bu yaklaşım, 90’larda iflas eden şirketin başka şirketler tarafından satın alınmamasının sebebi; çünkü albümlerin hakları sanatçılara ait.Joy Division solisti Ian Curtis’in intiharından birkaç ay sonra yayımlanan&nbsp;Love Will Tear Us Apart&nbsp;single’ı ve grubun ikinci albümü Closer, listelerin üst sıralarına tırmanıyor. Bu trajedinin içinden yeni bir ses doğuyor: New Order.Madchester’ın harman olduğu yer: The Haçienda!&nbsp;1982’de New Order ve Factory Records iş birliğiyle açılan gece kulübü The Haçienda,&nbsp;acid house&nbsp;ve alternatif rock’ı bünyesinde eriten ve bolca saykedeliyle besleyen&nbsp;“Madchester”&nbsp;akımının itici gücü oluyor. New Order, The Stone Roses, The Smiths, Happy Mondays gibi isimlerin yanında Madonna’nın Birleşik Krallık’taki ilk televizyon performansına da ev sahipliği yapan kulüp, yüksek işletme giderleri ve dönemin MDMA furyasının yarattığı sorunlar nedeniyle 1997’de, arkasında müthiş bir müzik kültürü bırakarak kapanıyor.Sattıkça zarar eden&nbsp;single’lar ve bitmeyen albümler: Factory Records’un benzersiz kimliği, çatısı altında yer alan sanatçıların sound’u kadar, şirketin tüm görsel işlerinde göze çarpan, Manchester’ın endüstriyel atmosferinden ilham alan tasarım anlayışından da kaynaklanıyor. Factory’nin kulüp gecelerinden itibaren her adımında emeği olan sanat yönetmeni ve grafik tasarımcı&nbsp;Peter Saville, 1983’te çıkan New Order single’ı Blue Monday için disket şeklinde bir kapak tasarımı hazırlıyor. Factory, single’ın çok satmayacağını düşünerek kapağın üretim maliyetini göz ardı ediyor. Satılan her kopyada şirketi 5 peni zarara sokan&nbsp;Blue Monday'in uluslararası bir hit olması, Factory için sarsıcı bir sürpriz.1985’te şirketin aile fotoğrafına dâhil olan Happy Mondays, başarılı single&nbsp;ve albümlerle yüzleri güldürüyor. Grup Madchester sahnesine yön veren üç albümden sonra, 1992’de yeni albümünü kaydetmek üzere Barbados’a gidiyor. Solist Shaun Ryder’ın eroin bulamayacağı bir yer olduğu için tercih edilen Barbados macerası, grubun kokain bağımlısı olmasıyla kontrolden çıkıyor. Uyuşturucu almak için kayıt stüdyosunun eşyalarını satmaya başlayan ekip, Manchester’a döndüğünde ellerinde söz yazılmamış bir dizi şarkı var. Böyle bir sürecin ardından yayımlanan Yes Please!&nbsp;Happy Mondays’in kariyerine ölümcül bir darbe vurduğu gibi, prodüksiyon masraflarıyla Factory Records’ı iflasa sürüklüyor. Albüm çıktıktan iki ay sonra, şirket iflas ettiğini açıklıyor.Mr. Manchester’ın vedası:&nbsp;Müzikten para kazanamamasıyla ünlü olduğunu söyleyen Tony Wilson, 10 Ağustos 2007’de, bir süredir tedavi gördüğü kanser nedeniyle hayatını kaybetti. Wilson’ın tabutu da, etkinlik afişlerinden albümlere, kulüplerden sanat eserlerine Factory üretimi her şey gibi numaralandırıldı: FAC501.Daha derine: Michael Winterbottom’ın Manchester’ın renkli müzik sahnesini konu edinen filmi 24 Hour Party People, Factory Records ve Tony Wilson’ı odağına alıyor.

Cabaret Voltaire ile ilgili hikayeler